Studio Ghibli

Ghibli jest japońskim studiem produkującym filmy animowane (anime), początkowo był filią Tokuma Shoten. Ich niezwykle emocjonalne filmy anime są szeroko chwalone i podziwiane na całym świecie. Ich nazwa nawiązuje do przydomku włoskich samolotów zwiadowczych (Sahara) z Drugiej Wojny Światowej, które wywodzą się z Libii i znaczą: gorący wiatr wiejący przez Saharę. Tak jak wspomniany wiatr, Ghibli przywiało nowy wiatr do japońskiego przemysłu anime. Logo firmy przedstawia jednego z bohaterów ich anime, uroczego futrzaka Totoro.

Filmy Ghibli zdobyły wiele międzynarodowych wyróżnień m.in. Animage Anime Grand Prix za Laputa Castle in the Sky w 1986 roku, My Neighbor Totoro w 1988, czy Kiki’s Delivery Service w 1989 roku. Również Amerykańska Akademia Filmowa przyznała dziełu Ghibli wyróżnienie w postaci Oscara za najlepszy film animowany 2003 roku za Spirited Away.

Założone w 1985 roku przez oklaskiwanego reżysera Hayao Miyazakiego razem z jego przyjacielem i mentorem Isao Takahatą oraz dyrektorem wykonawczym i wieloletnim producentem Toshio Suzukim. Ich początki sięgają 1983 roku, z filmem Nausicaa of the Valley of Wind, na której podstawie później powstała manga wydawana przez Tokuma Shoten, w magazynie Animage, po tym jak oryginalny scenariusz został odrzucony. Film w końcu został wyprodukowany przez Topcraft, odniósł olbrzymi sukces i zachęcił Ghibli do dalszej pracy. Większość filmów Ghibli jest rozprowadzana przez Toho. Pokuma jest „firmą matką” Ghibli i dostarczała Walt Disney Company prawa do dystrybucji wszystkich filmów Ghibli, które nie były dotychczas wydane poza Japonią. Do każdego filmu Studia Ghibli muzykę skomponował Joe Hisashi, także „nadworny muzyk” Takeshiego Kitano.

Studio Ghibli oprócz wielu wspaniałych, pełnometrażowych filmów nakręcili również wiele filmów krótkometrażowych, reklam dla japońskiej telewizji, filmów dokumentalnych. Do ich osiągnięć zaliczają się również filmy, które powstały przed nadaniem firmie właściwej nazwy. Studio zajmuję się również dystrybucją obcojęzycznych filmów oraz wieloma kooperacyjnymi produkcjami np. Ghost In the Shell: Innocence.

Najsławniejszym i najbardziej godnym pochwały filmem Studia, jest nie wyreżyserowany przez Miyazakiego – Grave of the Fireflies, wyreżyserowany przez Isao Takahatę, smutny film, skupiający się na życiu dwóch sierot podczas Drugiej Wojny Światowej w Japonii. jest to jedyny film, którego Disney nie dopuścił do dystrybucji.

Przez lata Studio Ghibli związane było z magazynem Animage, które regularnie opisywało ekskluzywne materiały o Studiu, ich członkach w specjalnej sekcji zatytułowanej: Ghibli Notes. Artworki z produkcji filmów Ghibli, jak i inne ich prace, często zdobiły okładki tego magazynu.

Firma znana jest z tego, że nie zgadza się na jakiekolwiek edytowanie oraz ingerencję w ich filmy za granicą. Stało się to dlatego, że ich film Nausicaa of the Valley of Wind został fatalnie przetłumaczony w Ameryce jako Warriors of the Wind. Film został mocno edytowany oraz zamerykanizowany, znacząco pocięty, a fabuła przerobiona. Ciekawostką jest również to, że Nausicaa została zakazana w Europie Wschodniej i skrytykowana przez Niemcy. Premiera filmu w tych krajach zbiegła się w czasie awarii reaktora atomowego w Czarnobylu.

Gdy inny film, Princess Mononoke miał znowu zostać podjęty przeróbce przez Amerykanów, w odpowiedzi Studio Ghibli wysłało do dystrybutora tego filmu w USA prawdziwą katanę z krótką wiadomością – „żadnych cięć”.

NAJLEPSZE FILMY GHIBLI

NAUSICAÄ OF THE VALLEY OF THE WIND (Kaze no tani no Naushika \ Nausicaa z Doliny Wiatru) (1984)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Tysiąc lat po „Siedmiu Dniach Ognia”, czyli wojnie zakończonej wielkim ekologicznym kataklizmem, Ziemia porośnięta jest toksyczną dżunglą, pełną ogromnych owadów-mutantów. Oddychanie bez maski tlenowej grozi śmiercią w ciągu kilku minut. Jedną z ostatnich zamieszkałych przez ludzi oaz jest królestwo zwane Doliną Wiatru. Wieje tam „wiatr bogów”, odpędzający trujące opary. Następczyni tronu, księżniczka Nausicaa, razem z mistrzem Yupą próbują zrozumieć mechanizmy, rządzące przyrodą i znaleźć sposób, który zapewni ludziom bezpieczeństwo. Delikatna równowaga zostaje zachwiana, gdy nieopodal rozbija się samolot przewożący potężną broń. Sąsiedzi Doliny Wiatru planują użyć jej, by zniszczyć owady i dżunglę, nieświadomi, że ściągną w ten sposób zgubę na resztę ludności.

LAPUTA – CASTLE IN THE SKY (Tenkuu no Shiro Rapyuta \ Laputa podniebny zamek) (1986)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Życie Pazu, osieroconego chłopca z górniczej osady, zmienia się w jednej chwili, kiedy prosto w jego ramiona z nieba spada dziewczynka z zawieszonym na szyi jasnozielonym kamieniem. Okazuje się, że Sheeta i jej tajemniczy naszyjnik są kluczami do odnalezienia mitycznego, unoszącego się gdzie pośród chmur, pełnego tajemnic i skarbów zamku Laputa, wedle legendy niegdyś zamieszkiwanego przez wysoko rozwiniętą cywilizację. Sheeta musi uciekać przed wojskiem oraz powietrznymi piratami, którzy za wszelką cenę chcą odnaleźć legendarny zamek…

GRAVE OF THE FIREFLIES (Hotaru no Haka \ Grobowiec świetlików) (1988)
reżyseria: ISAO TAKAHATA

Akcja ‘Grobowca świetlików’ toczy się podczas II Wojny Światowej w Japonii. Opowiada o dwójce dzieci, którzy jako sieroty próbują przeżyć w nękanym lotniczymi atakami kraju. Na wyspie Kobe walczą z samotnością, głodem i pragnieniem. Jedyną ich pociechą w ciemnym schronie stają się świetliki. Te małe robaczki wlewają trochę światła, ciepła i radości w życie dwóch sierot. Jednak nie tylko świetlików potrzeba im do przeżycia…

MY NEIGHBOR TOTORO (Tonari no Totoro \ Mój sąsiad Totoro) (1988)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Dwie dziewczynki, Mei i Satsuki, wraz z ojcem i zmagającą się z ciężką chorobą mamą przeprowadzają się na wieś, do opuszczonego, nieco tajemniczego domu. Szybko odkrywają, że spokojna sielska okolica przepełniona jest magią. Najpierw siostry spotykają tajemnicze czarne kulki, zamieszkujące ich dom, później poznają łagodne i życzliwe duchy lasu, a wśród nich niezwykłego Totoro. Kiedy młodsza dziewczynka zaginie, okaże się, jak cenna jest ta przyjaźń….

KIKI’S DELIVERY SERVICE (Majo no takkyubin \ Podniebna poczta Kiki) (1989)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Jak nakazuje tradycja, kiedy czarownica osiąga wiek 13 lat, musi opuścić rodzinny dom i zamieszkać w obcym mieście, które nie posiada własnej czarownicy. Kiki wsiada więc na miotłę i wraz z Jiji – gadającym kotem o sarkastycznym poczuciu humoru – wyrusza w nieznane. Początki nie są łatwe. Osiedla się w miejscu, gdzie nikogo nie zna i zdana jest wyłącznie na siebie. Z czasem jednak wszystko zdaje się powoli układać. Kiki zdobywa zaufanie i życzliwość mieszkańców miasta, a szczególną sympatią darzy ją pewien chłopiec… Na życie nasza mała czarownica zarabia doręczając ekspresowo przesyłki (oczywiście przy użyciu miotły). Niestety w pewnym momencie kończy się dobra passa – Kiki traci swoje magiczne zdolności…

ONLY YESTERDAY (Omohide Poro Poro \ Powrót do marzeń) (1991)
reżyseria: ISAO TAKAHATA
Taeko ma 27 lat. Pracuje jako urzędniczka w jednej z dużych tokijskich firm. Jest samodzielna, ma poukładane życie, jednak nie czerpie z niego żadnej satysfakcji. Próbując powstrzymać narastającą frustrację i nudę, bierze urlop i wyjeżdża na wieś w odwiedziny do swojego kuzyna. Tam, pracując w polu i wypoczywając, powraca myślami do zapomnianego świata swojego dzieciństwa. Pierwsze dziecięce porywy serca, dojrzewanie, nieporozumienia w domu, kłopoty z matematyką i chłopcami…. Te liryczne wspomnienia stają się dla Taeko kluczem do odnalezienia właściwej drogi życiowej.

PORCO ROSSO (Kurenai no buta \ Szkarłatny pilot) (1992)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Włochy, lata 30. ubiegłego wieku. Za sterami czerwonego samolotu siedzi mężczyzna z głową świni. To słynny as przestworzy, znany jako Porco Rosso czyli Szkarłatny Pirat. Doskonały pilot i otoczony powszechnym szacunkiem bohater, który niezwykle skutecznie zwalcza powietrznych piratów, rabujących i porywających ludzi dla okupu. Ci jednak nie pozostają bezczynni. Wynajmują równie utalentowanego pilota, Amerykanina Donalda Curtisa, aby zlikwidował problem, jakim jest Szkarłatny Pilot. Bezlitosny Curtis nie cofnie się przed niczym, żeby wygrać z naszym bohaterem nie tylko pojedynek w przestworzach, ale też rywalizację o względy pewnej pięknej kobiety…

I CAN HEAR THE SEA (Umi ga Kikoeru \ Słyszę szum morza) (1993)
reżyseria: TOMOMICHI MOCHIZUKI
Studiujący w Tokyo Taku Morisaki wraca do rodzinnego miasta, aby spotkać się z przyjaciółmi ze szkoły. Wspomina dawne czasy, kiedy razem z przyjacielem poznali Rikako Muto – piękną, inteligentną dziewczynę z wielkiego miasta, która wykorzystując jego uprzejmość, nieźle zamąciła mu w głowie.

POM POKO (Heisei Tanuki Gassen Pompoko \ Szopy w natarciu) (1994)
reżyseria: ISAO TAKAHATA
Piękny, usytuowany na wzgórzu las zamieszkany jest przez dość pokaźną społeczność szopów. Pomijając drobne sąsiedzkie waśnie, wiodą one życie spokojne i beztroskie – aż do chwili, kiedy w okolicy rozlega się warkot koparek i buldożerów. Okazuje się, że ludzie chcą zrównać las z ziemią i na tym miejscu wybudować osiedle mieszkaniowe. Szopy nie mogą do tego dopuścić. Postanawiają zastosować sabotaż: dzięki umiejętności transformacji, która umożliwia wcielenie się w dowolną postać, będą wszelkimi możliwymi sposobami utrudniać postęp prac budowlanych.

WHISPER OF THE HEART (Mimi wo sumaseba \ Szept serca) (1995)
reżyseria: YOSHIFUMI KONDO
Czternastoletnia Shizuku jest pasjonatką książek. Nie tylko uwielbia je czytać, ale także marzy o tym, że kiedyś sama będzie je pisać. Wakacje spędza na lekturze książek z miejscowej biblioteki i na tworzeniu japońskich tekstów do znanych anglojęzycznych piosenek. Po jakimś czasie z zaskoczeniem odkrywa, że wszystkie książki, jakie wpadły w jej ręce, były wcześniej wypożyczone przez jednego i tego samego czytelnika…
Pewnego dnia Shizuku, podążając śladami tajemniczego kota, trafia do antykwariatu, gdzie poznaje chłopca o imieniu Seiji. Pasją Seiji są skrzypce; pragnie on zostać ludwisarzem i, aby zrealizować to marzenie, gotów jest nawet na przeprowadzkę do Włoch. Shizuku i Seiji zaprzyjaźniają się. Shizuku podziwia chłopca za jego determinację i postanawia podążyć za jego przykładem – spróbować zrealizować swoje największe marzenie.

PRINCESS MONONOKE (Mononoke Hime \ Księżniczka Mononoke) (1997)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Książę małej wioski został obłożony klątwą przez jednego z Bogów i czeka go powolna i nieunikniona śmierć. Chcąc ocalić swe życie książę wyrusza w podróż na wschód, gdzie ma zamiar poprosić o pomoc boga Shishi-Gami. W trakcie podróży nasz bohater trafia przypadkowo na pole bitwy pomiędzy leśnymi zwierzętami a górnikami z niedalekiej wioski, którzy niszczą las. Oddziałami leśnych stworzeń dowodzi wychowana przez zwierzęta księżniczka Mononoke.

MY NEIGHBORS THE YAMADAS (Hohokekyo Tonari no Yamada-kun \ Rodzinka Hamadów) (1999)
reżyseria: ISAO TAKAHATA
Poznajmy rodzinę Yamadów: Takashi (głowa rodziny; typowy przedstawiciel klasy średniej), Matsuko (zwariowana pani domu, która nie do końca radzi sobie z prowadzeniem tegoż domu), Shige (babcia o niewyparzonym języku), Noboru (syn, który chciałby, żeby jego rodzice byli bardziej „cool”), Nonoko (córka – mała dziewczynka o dużym głosie) oraz Pochi (dość kłopotliwy piesek). Yamadowie mieszkają w Tokio i starają się dzielnie stawiać czoła problemom życia codziennego w wielkim mieście. Ranga tych problemów jest zróżnicowana, a chwile komiczne przeplatają się z dramatycznymi. Zacięta walka o telewizyjnego pilota, pierwszy telefon od dziewczyny Noboru, konfrontacja taty z groźnym motocyklowym gangiem… Ta ciepła i pełna humoru opowieść sprawi, że Yamadowie zostaną Waszą ulubiona rodzinką.

SPIRITED AWAY (Sen to Chihiro Kamikakushi \ Chichiro w Krainie Bogów) (2001)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
Chihiro jest dość kapryśną dziesięcioletnią dziewczynką. Razem z rodzicami przeprowadza się do innego miasta. W pewnym momencie gubią drogę i docierają do dziwnego opustoszałego domu, gdzie czeka na nich stół uginający się od smakowitych dań. Rodzice bez zastanowienia przystępują do jedzenia. Po kilku chwilach na oczach córki zamieniają się w świnie. Okazuje się, że zjedli pokarm przeznaczony dla bogów. Aby zdjąć z nich zaklęcie, Chihiro wyrusza do krainy bogów i podejmuje pracę u groźnej czarownicy Yubaby…

THE CAT RETURNS (Neko no Ongaeshi \ Narzeczona dla kota) (2002)
reżyseria: HIROYUKI MORITA
Dziewczynka o imieniu Haru w drodze ze szkoły przypadkowo ratuje spod kół samochodu bezpańskiego kota. Okazuje się jednak, że nie jest to taki sobie zwykły kot… Potrafi nie tylko elegancko podziękować ludzkim głosem za okazaną pomoc, ale także odwdzięczyć się w sposób niestandardowy. Niespodzianka w postaci kilkudziesięciu odświętnie zapakowanych paczuszek z myszami w szkolnej szafce na książki to dopiero początek. Haru ze zdumieniem dowiaduje się, że zasłużyła na życzliwość samego Króla Kotów, który proponuje jej małżeństwo ze swoim synem, Księciem Luną… Dziewczyna odbywa pełną przygód i niezwykłych emocji podróż do Królestwa Kotów, mając za przewodnika pewnego opasłego zgryźliwego kocura…

HOWL’S MOVING CASTLE (Hauru no ugoku shiro \ Ruchomy Zamek Hauru) (2004)
reżyseria: HAYAO MIYAZAKI
18-letnia Sophie całe dnie spędza w sklepie z kapeluszami, który wcześniej należał do jej zmarłego ojca. W trakcie jednej z nieczęstych wizyt w mieście poznaje czarodzieja o imieniu Hauru. Hauru jest niezwykle przystojny, a jednocześnie bardzo tajemniczy…. Zazdrosna o ich znajomość zła czarownica zmienia Sophie w 90-letnią staruszkę. Zrozpaczona dziewczyna ucieka z miasta i wyrusza w pełną niebezpieczeństw podróż, mając nadzieję na odzyskanie młodości i dawnego wyglądu. W końcu trafia do Ruchomego Zamku, którego właścicielem jest Hauru. Nierozpoznana przez nikogo podejmuje pracę jako służąca i marzy o tym, aby zły los wreszcie się odwrócił…

TALES FROM EARTHSEA (Gedo Senki \ Opowieści z Ziemiomorza) (2006)
reżyseria: GORO MIYAZAKI
Japońska produkcja animowana na podstawie cyklu powieści Ursuli Le Guin, “Ziemiomorze”. Bohaterem filmu jest Ged, Mag, który staje przed wyzwaniem znalezienia przyczyn tajemniczych wydarzeń dziejących się wokół. Wszyscy bowiem zachowują się w sposób niezrozumiale dziwny; Królestwo pogrąża się w chaosie, a do świata ludzi przenikają smoki, które dotąd nie miały tam dostępu. Ged wyrusza w podróż, która ma doprowadzić go do rozwiązania tych tajemniczych zdarzeń. Wyprawa ta przyniesie mu wiele przygód, ale i niebezpieczeństwo utraty mocy.

================================================================

Istnieją trzy strony Studia Ghibli. Jedna to animowane filmy dla najmłodszych, druga to przygodowe filmy fantasy, a trzecia to dramaty i filmy obyczajowe. Jak dotąd nie zawiodłem się na żadnym filmie Ghibli. Gwarantuję, że bawią one i tych młodszych i tych starszych. Kreska, której nie sposób pomylić z innym studiem, wspaniała muzyka Hisaishiego i cudowne historie, niektóre rozweselające, a niektóre dogłębnie poruszające i smutne. Na pochwałę zasługuje zdecydowanie niesamowita wyobraźnia twórców, ale najlepiej jest się samemu o tym przekonać.